SVEDOK Internet



Broj 1198.

Poseta
5822690

Gospođa Sonja Licht, „king maker“ ili „gospodarica lutaka“

Govorite li drugosrbijanski?

Ti javni izvršitelji su privatna, legalizovana mafija Aleksandra Vučića i ove vlasti

Tunel na kraju svetla

Mafijaške “kombinacije” i “ugrađivanje” kod mene nikad ne prolaze


          Redakcija Pretplata Marketing Tekstovi tekst Iz starih brojeva Mali oglasi

Navršilo se 75 godina od savezničkog iskrcavanja na Normandiju
Slamanje „Atlantskog zida“
Piše: Andrej Dimitrijević

       Šestog juna 2019. navršava se tačno 75 godina od kada su se savezničke snage u Drugom svetskom ratu iskrcale na Normandiju, na severu Francuske. Ova operacija označila je početak kampanje koja će se kroz 11 meseci okončati potpunim porazom nacističke Nemačke.
       Iskrcavanje na Normandiju ne samo da predstavlja najveću pomorsku operaciju u istoriji već i ključan trenutak u slamanju zapadnog krila nemačke vojne mašinerije, koju su već bili načeli Rusi prodorom sa istoka.
       Povodom 75 godina od savezničkog iskrcavanja na Normandiju u Britaniji i Francuskoj održava se niz manifestacija na kojima će govoriti preostali živi učesnici operacije „Overlord“ i na kojima će biti prikazana oružja i oruđa koja su tada korišćena, a biće i nekoliko vojnih parada u čast ovog jubileja.
      
       „Atlantski zid“ i 160.000 vojnika
      
       Snage nacističke Nemačke su već tokom 1943. bile dobro načete. Te godine su Nemci iz ofanzive naterani u defanzivu. Međutim, nacisti su bili spremni da idu do kraja, što je značilo da nema pregovora do potpunog uništenja jedne od strana.
       Iako je prvobitno planirana za jul 1943. saveznička invazija na Normandiju je više puta odlagana.
       Posle nekoliko meseci tajnog planiranja i koordinacije, savezničke snage predvođene Sjedinjenim državama 6. juna 1944. iskrcale su se na severnu obalu evropskog kontinenta, čiju su utvrđenu odbranu (sačinjenu od složenog sistema fortifikacija od atlantske obale Francuske sve do krajnjeg severa Norveške) Nemci nazvali „Festung Europa“ – „tvrđava Evropa“ odnosno „Atlantski zid“.
       Uz Amerikance, tu su bili i Britanci, Kanađani, Belgijanci, Danci, Holanđani, Norvežani, Poljaci, Grci, Cesi i Australijanci.
       Ukupno 160.000 vojnika.
       Napad je otpočeo bombardovanjem pozicija nacističkih snaga na severu Francuske. Istovremeno, saveznici su avionima prebacili vojnike iza nemačkih odbrambenih linija na obali, kako bi presekli puteve za snabdevanje. Nemačka komanda je očekival napad, ali je dužina odbrambene linije bila predugačka – gotovo 2700 kilometara obale, a vojnika i opreme nije bilo dovoljno.
       Iako Normandija nije najbliža tačka između savezničke i okupirane teritorije, saveznici su upravo iz tog razloga odabrali da se tamo iskrcaju. Nemci su ih očekivali na Kaleu, na najbližoj kopnenoj tački između Francuske i Britanije.
      
       „Dan D“
      
       Saveznički brodovi su krenuli preko Lamanša u noću 5. na 6. jun. Prva iskrcavanja na obale Normandije – na ukupnoj površini od 80 kilometara - desila su se u 6.30 ujutru, šestog juna. Do kraja tog dana – poznatog i kao D-Day odnosno „Dan D“, saveznici su na obalu iskrcali 156.000 vojnika. Do kraja avgusta 1944. više od tri miliona savezničkih vojnika biće na oslobođenoj teritoriji Francuske.
       Saveznici su u ovu operaciju uključili više od 6.000 brodova i 11.000 aviona, koje su se iz lučkih gradova i mesta na jugu Engleske sjatili na delić francuske obale.
       Sam naziv – „Dan D“ – nema nikakvo posebno značenje. Reč je o standardnom izrazu koje američka/britanska vojska koristi da označi krajnji dan do kada neki zadatak mora da bude izvršen. Iako je naziv „Dan D“ odnosno – „D-Day“ sada trajno simboliše savezničko iskrcavanje na Normandiju 1944. pravi naziv operacije glasi „Overlord“.
       Glavnokomandujući je bio američki general i kasnije predsednik SAD, Dvajt D. Ajzenjauer.
      
       Nemačke pripreme
      
       Sa druge strane, Nemci nisu čekali Saveznike skrštenih ruku. U Direktivi 51 izdatoj 3. novembra 1943, Hitler je upozorio na „posledice stravičnih razmera“ ukoliko zapadni saveznici uspeju da stvore uporište na zapadu evropskog kontinenta kojim je Nemačka suvereno vladala od 1940.
       Hitlerova poruka je bila da se odbrambeni mehanizam na Atlantiku pojača „kako bi Saveznici bili bačeni nazad u more“.
       Odbrana severne evropske obale prvobitno je bila pod komadom feldmaršala Gerda fon Rundšteda koji je 1943. godine – u jeku kampanje Saveznika na Siciliji – zatražio pojačanje snaga koje su uglavnom bile slabo opremljene i sačinjene od vojnika koji su izbačeni iz stroja na Istočnom frontu (ili zbog povreda ili zbog šoka).
       Nemci su imali još jedan problem: Luftvafe, nemačko ratno vazduhoplovstvo koje je bilo udarno oruđe nemačke vojske, prebacilo je većinu svojih aviona ka Nemačkoj, kako bi se suprotstavili sve intenzivnijem savezničkom bombardovanju nemačkih gradova. Mornarica i zloglasne U-podmornice, nisu imale snage i kapaciteta da drže celu obalu Atlantika.
       Teret odbrane tako će pasti isključivo na nemačku kopnenu vojsku.
       Hitler je u izviđanje situacije poslao jednog od svojih glavnih vojnika – feldmaršala Ervina Romela, kome su saveznici tokom borbi na severu Afrike nadenuli nadimak Pustinjska lisica. Romelu će biti poveren zadatak da utvrdi odbranu obala Francuske, Belgije i Holandije.
       Romel ne samo što je reorganizovao nemačke snage i utvrdio odbrambene sisteme, već je pojačao i transportnu mrežu a na obalama Atlantika, postavio niz čeličnih prepreka, bunkera, protivtenkovskih mina i teške artiljerije koja je mogla da gađa velike brodove. Međutim, sve intenzivnije savezničko bombardovanje nemačkih položaja onemogućilo je završavanje radova. Premda je Romel apostrofirao neophodnost pripreme odbrane duž celog Atlantika, nemačka vrhovna komanda verovala je da će glavni udar – ako ga bude – doći preko Kalea jer je ta francuska luka najbliža Britaniji.
       Nemci su trpeli žestoke udare od Sovjeta na istoku. Iskrcavanje na Siciliju 1943. dovelo je do kapitulacije Italije septembra te godine. Nemci su sada branili i na istoku i na jugu Evrope. Sovjeti su insistirali da se otvori novi front – sa Zapada.
      
       U susret porazu
      
       Mesec i po dana od savezničkog iskrcavanja na Normandiju, Romel će na sastanku sa Hitlerom upozoriti da je odbrana pred kolapsom. Lider Trećeg Rajha odbacio je ove tvrdnje i poslao feldmaršala nazad na front. Na putu kroz Normandiju jedan saveznički lovac bacio je bombu blizu Romelovog vozila, tom prilikom ranivši feldmaršala, koji je posle toga hospitalizovan.
       Verujući da je rat izgubljen, Romel je pristao da bude jedan od učesnika neuspelog atentata na Hitlera. Zavera nije uspele a zaverenici su pohvatani. Iz bolnice u Francuskoj prebačen je ukućni pritvor u Nemačku. Od svih zaverenika, jedino je Romelu dat izbor: ili da izvrši samoubistvo, ili da ide na narodni sud. Izabrao je ovo prvo. Nakon samoubistva Romel je sahranjen uz najviše vojne počasti, a detalji o pozadini njegove smrti izbiće na videlo posle rata.
      
       Poslednja velika Hitlerova greška
      
       Normandija je bio jedan od poslednjih, ako ne i poslednji veliki događaj na kome se pokazala ključna slabost nemačke komande – Hitler je imao previše vere u sebe, a generali nedovoljno poverenja jedni u druge. Odluka da će on biti taj koji će reći kada će se pokrenuti oklopne jedinice u Francuskoj vidi se kao jedna od ključnih grešaka, budući da je izgubljeno značajno vreme od savezničkog iskrcavanja na Normandiju do trenutka kada su te nemačke jedinice poslate ka severu.
       Citava operacija na Normandiji trajala je dva meseca, tri nedelje i tri dan. Nemačka vojska je zbog iskrcavanja na Normandiju i odbijanja Hitlera da dozvoli organizovano povlačenje snaga izgubila 400.000 vojnika. Saveznički gubici su procenjeni na oko 230.000 vojnika.
       Iskrcavanje Saveznika na Normandiju i njihov brz prodor preko Francuske i zauzimanje Pariza 25. avgusta 1944. potvrdilo je ono što je već bilo na vidiku 1943. godine kada su sovjeti uništili nemačku armiju u Staljingradu i kada su se Saveznici iskrcali na Siciliji: bližio se neminovan poraz Hitlera, a on će se potruditi da gubitak bude brutalan do kraja, pre svega za Nemce.

Da su se Britanci pitali „Normandija“ bi bila na Balkanu
       Od 1942. Staljin je počeo da vrši jači pritisak na britanskog premijera Cerčila i američkog predsednika Ruzvelta da zapadni saveznici preduzmu konkretnije mere, ističući da Sovjetski savez nosi gro tereta borbe protiv nacista. Staljin je tražio otvaranje novog fronta.
       Naredne, 1943. godine, saveznici su se iskrcali na Siciliju što je kroz nekoliko meseci dovelo do izbacivanja Italije iz rata.
       Međutim, za konačni slom Hitlera bio je potreban novi front. Cerčil je predlagao da to bude Balkan, gde su postojala dva jaka antifašistička pokreta – partizani i četnici – sa kojima su Britanci imali stabilne veze. Britanci, kao i uvek, nisu imali samo jedan motiv – stav da je bolje Hitlera udariti iz pravca juga. Oni su istovremeno želeli i da na taj način preteknu Sovjete i njihov prodor sa istoka, budući da je već polovinom Drugog svetskog rata bilo jasno da će novo rivalstvo biti između liberalnog Zapada i crvenog Istoka.
       Međutim, ključnu reč vodili su Amerikanci. Američka komanda je smatrala da je najsigurnija polazna tačka za invaziju Evrope Britanija, budući da je bila kopneno najbliža Nemačkoj. Uostalom, njihov aktivan ulazak u rat nije samo bio uslovljen japanskim napadom na Perl Harbur već, i činjenicom da su im Britanci kao uzvratni poklon za podršku preko Atlantika prepustili sva strateški važna uporišta na Tihom okeanu i u Aziji. Britanija će iz rata izaći izgubivši imperiju, a Amerika kao najveća svetska supersila.






















































































          Redakcija Pretplata Marketing Tekstovi tekst Iz starih brojeva Mali oglasi

Designed by Ivan Markovic - XENOX