SVEDOK Internet



Broj 1202.

Poseta
5843663

Zemlje koje (ni)su priznale „Republiku Kosovo“

Biju nas a ne daju nam da se branimo

Mefisto i Marionete

„Neznanje privilegija moćnih“

Svedok 1200


          Redakcija Pretplata Marketing Tekstovi tekst Iz starih brojeva Mali oglasi

Predlog crnogorskog zakona o slobodi veroispovesti izazvao nove varnice u srpsko-crnogorskim odnosima
Milo za Boga ne mari, ali bi da zida svoju crkvu
Piše: Andrej Dimitrijević

       Ovih dana svedoci smo novog srpsko-crnogorskog sukoba koji je, pored postojećih političkih, sada poprimio i verske dimenzije. Uz najave crnogorskog predsednika Mila Đukanovića o stvaranju crnogorske crkve, crnogorska vlada usvojila je predlog novog zakona o verskim zajednicama kojim se, zapravo, priprema tlo za nacionalizaciju imovine Srpske pravoslavne crkve u toj zemlji. Predloženi zakon predviđa i niz drugih odredbi koje sugerišu da je zakonopisac pre svega bio usmeren na Srpsku pravoslavnu crkvu i njen položaj. Od SPC, predstavnika Srba u Crnoj Gori kao i od zvaničnog Beograda stigle su reakcije, koje je vladajuća struktura u Crnoj Gori odbacila.
       Šta se tačno desilo, šta nam predstoji i gde, čini se, leži ključ problema?
      
       Milo, SPC i „Velika Srbija“
      
       Najnoviji sukob je počeo izjavom predsednika Crne Gore na skupu njegove Demokratske partije socijalista, na kome je ocenio da bi obnova crnogorske autokefalne crkve predstavljala značajan korak u ispravljanju istorijske nepravde.
       Đukanović je istakao da će se na tom pitanju vrlo predano raditi, „dopadalo se to nekome ili ne“, i dodao da Srpska pravoslavna crkva u Crnoj Gori čuva infrastrukturu ideje „Velike Srbije“:
       „Danas Srpska pravoslavna crkva pokušava da na bilo koji način, kroz razne forme, opstruira ono što su evropska htenja i evropske ambicije savremenog crnogorskog društva, želeći na taj način da čuva verski monopol u Crnoj Gori, da opstruira uspostavljanje pravne države i da nastavi da koristi ono što joj, saglasno pravnom sistemu Crne Gore, ne pripada“, kazao je Đukanović na skupu DPS-a u rodnom Nikšiću.
       Đukanovićeva izjava je, zapravo, bila reakcija na prethodno iznet stav mitropolita crnogorsko-primorskog Amfilohija koji je novi predlog zakona nazvao „primitivnijim nego zakonom iz perioda komunističke Jugoslavije“, dodavši da su predl2agači zakona ljudi koji su „pre svega vaspitavani u anticrkvenom duhu posleratnog vremena“.
       Usledio je odgovor Srpske pravoslavne crkve, odnosno, mitropolita Amfilohija koji je, ukazavši da je „zapanjen“ Đukanovićevom izjavom i koji je optužio predsednika Crne Gore da koji je „naslednik komunističke vlasti i koji se javno deklariše kao ateista“ a hoće da stvara crkvu.
       Kako je za RTS rekao mitropolit Amfilohije „to je prvi put u istoriji da ateista stvara crkvu“. On je ocenio da je ovo što crnogorska vlast radi „neshvatljivo i neprihvatljivo“ i dodao da je ovo „neka novokomponovana Crna Gora koja nema veze sa istorijskom Crnom Gorom“.
       Sa druge strane, čelnik nepriznate CPC, Miraš Dedejić, pozdravio je ove planove i reko da je Đukanović još odavno hteo to da sprovede, samo „nije bilo vreme da se crnogorskom narodu to saopšti...jer bi bila druga Srebrenica da nijesmo se ovako ponašali“.
       Đukanovićevu najavu stvaranja crnogorske crkve pozdravio je i mitropolit kanonski nepriznate Crnogorske pravoslavne crkve Mihailo i dodao da bi crkve i manastire u Crnoj Gori trebalo dodeliti „onome kome pripadaju“, ističući da je „sve poslije 1920. što je crkva podigla je njeno, mada ćemo postaviti pitanje od kog novca je to građeno“.
      
       Šta tačno predviđa novi crnogorski zakon o verskim zajednicama?
      
       Najviše pažnje i kritika u srpskoj javnosti izazvao je član 52. predloga zakona o slobodi veroispovesti koji glasi:
       „Vjerski objekti i zemljište koje koriste vjerske zajednice na teritoriji Crne Gore, a za koje se utvrdi da su izgrađeni, odnosno pribavljeni iz javnih prihoda države ili su bili u državnoj svojini do 1. decembra 1918. godine, kao kulturna baština Crne Gore, državna su svojina. Vjerski objekti za koje se utvrdi da su izgrađeni na teritoriji Crne Gore zajedničkim ulaganjima građana do 1. decembra 1918. godine, državna su svojina.“
       Ovo znači da će svi objekti verskih zajednica koji su izgrađeni pre 1918. preći u državne ruke, a to će najviše pogoditi upravo SPC.
       Predlog zakona takođe navodi da je nadležni organ uprave zadužen za poslove imovine dužan da, u roku od godinu dana od stupanja na snagu zakona, utvrdi verske objekte i zemljište koji su na osnovu člana 52. državna svojina i da podnese zahtev za njihov upis u katastar nepokretnosti.
       Takođe, član 28 predloga zakona kaže da „nepokretna i pokretna dobra koja su u svojini vjerske zajednice, upisuju se, odnosno registruju na ime vjerskih pravnih lica sa sjedištem u Crnoj Gori. Na ime vjerskih pravnih lica iz stava 1 ovog člana upisuje se i pravo korišćenja na nepokretnim i pokretnim dobrima u državnoj svojini“.
       Međutim, članovi predloga zakona koji se odnose na imovinu nisu jedini iz kojih se naslućuje da je ovaj predlog zakona pisan očito sa namerom da se oslabi ili onemogući uticaj SPC u Crnoj Gori.
       Clan 11. kaže da „teritorijalna konfiguracija vjerske zajednice koja je registrovana i djeluje u Crnoj Gori, ne može se prostirati van Crne Gore. Sjedište vjerske zajednice koja je registrovana i djeluje u Crnoj Gori mora biti u Crnoj Gori“.
       Srpska pravoslavna crkva, kao i sve druge pravoslavne crkve jesu nacionalne a ne državne, pa tako i granice njihovog delanja idu dotle dokle ima vernika a ne do granice zemlje u kojoj im je sedište.
       Clan 19. kaže da će nadležno Ministarstvo „odbiti da registruje vjersku zajednicu ako lice ovlašćeno za zastupanje vjerske zajednice ne podnese prijavu za registraciju u skladu sa članom 16 st. 2 i 3 ovog zakona. Rješenje Ministarstva o odbijanju upisa u Registar je konačno i protiv njega se može pokrenuti upravni spor“.
       A član 16 kaže: „Prijavu za registraciju vjerske zajednice, Ministarstvu podnosi lice ovlašćeno za zastupanje vjerske zajednice. Prijava iz stava 1 ovog člana sadrži:
       1) naziv vjerske zajednice koji se mora razlikovati od naziva drugih vjerskih zajednica i ne smije sadržati službeni naziv druge države i njena obilježja;
       2) sjedište i adresu vjerske zajednice u Crnoj Gori;
       3) podatke o vjerskim i drugim objektima koji se koriste za vršenje vjerskih obreda i vjerskih poslova…“.
       Dakle, verske zajednice ne smeju da sadrže obeležja druge države – a verski simboli SPC se ističu i sa srpskom zastavom, što može biti protumačeno kao državni simbol „strane zemlje“.
       Ovakav predlog upućuje da ne samo što će se oduzeti imovina SPC već je joj se i legalno uskratiti mogućnost zakonitog postojanja u Crnoj Gori.
       SPC je više puta javno kritikovala crnogorske vlasti povodom nekih političkih i društvenih odluka. Slično radi i Rimokatolička crkva, kao i druge verske zajednice u svetu. Međutim, predlog crnogorskog zakona o verskim zajednicama otvara mogućnost da se takvi stavovi tumače kao delanje „suprotno pravnom poretku i javnom moralu“, što znači da bi crnogorska država mogla da zabrani delovanje verskoj zajednici ukoliko oceni njene stavove kao nepodobne.
       Clan 21 kaže: „Registrovanoj vjerskoj zajednici zabraniće se djelovanje, ako:
       1) djeluje suprotno pravnom poretku i javnom moralu, podstiče nacionalnu, vjersku ili drugu diskriminaciju i nasilje ili raspiruje nacionalnu, rasnu, vjersku ili drugu mržnju, radi netrpeljivosti i progona“. Imajući u vidu da je aktuelna crnogorska vlast više puta optužila SPC za antidržavno delovanje, jasno je kako bi se ova zakonska klauzula iskoristila.
       Crna Gora sada očekuje mišljenje Venecijanske komisije (savetodavnog tela Saveta Evrope koja nema pravna ovlašćenja ali njene preporuke imaju politički uticaj u EU), koja je već jednom kritikovala prvi predlog zakona o verskim zajednicama.
       Srpske vlasti su najavile da će Venecijanskoj komisiji skrenuti pažnju na odredbe u novom predlogu zakona a koje oni vide kao sporne i štetne za SPC i srpsku zajednicu u Crnoj Gori.
      
       Da li je postojala Crnogorska pravoslavna crkva?
      
       Crnogorski nacionalisti tvrde da je Crna Gora na silu izgubila državnost time što je Kraljevina Srbija „okupacijom primorala na ujedinjenje 1919.“ i da je tada ukinuta i crnogorska crkva.
       Na sajtu Crnogorske pravoslavne crkve – koja, zanimljivo, na osnovnoj stranici ima linkove koji vode ka adresama vlade Crne Gore kao i kanonski osporenih, novoformiranih pravoslavnih crkava, makedonske i ukrajinske – stoji i odeljak o istorijatu CPC. Tamo piše da mitropolita CPC – počevši od Njegoša – nije imenovao niko drugi do Crnogorci.
       Upravo u tom pozivanju na Njegoša kritičari CPC nalaze svoj glavni argument, citirajući njegove reči i dela u kojima je apostrofirao svoj srpski identitet.
       Pritom, u hijerarhiji pravoslavne crkve, na čelu je patrijarh a mitropolit je čelnik jedne od oblasti pod crkvenom vlašću patrijarha. Ova rasprava je mnogo dublja a proteklih godina aktuelna crnogorska vlast uložila je ogromne napore i sredstva kako bi se preko pisane i usmene reči afirmisala slika o istorijskom postojanju samostalne crnogorske crkve.
       SPC naziva CPC „sektom“ a za njenog čelnika – Miraša Dedejića – mitropolit Amfilohije ističe da je „proklet od strane carigradskog patrijarha, o tome je gospodin Đukanović obavešten, jer mu je dostavio jedno pismo pre desetak godina u vezi sa svim tim“.
       Kako navodi mitropolit Amfilohije, „Mitropolija crnogorska je za onu državu kralja Nikole, gde je crkva bila državna vera. Njoj su pripadali i Pećka patrijaršija, i Dečani i Metohija. A sada ovaj nosilac tog modernog crnogorstva Milo Đukanović kaže da Pećka patrijaršija i Dečani pripadaju jednoj državi kojoj nikad nisu pripadali.“
      
       Polemika srpskih i crnogorskih vlasti o (ne)ugroženosti Srba i SPC
      
       Na najave iz Podgorice reagovali su predstavnici Srba u Crnoj Gori kao i srpske vlasti u Beogradu. Andreja Mandić, lider Demokratskog fronta (koga su, inače, crnogorske vlasti osudile na po pet godina zatvora zbog učestvovanja u navodnom državnom udaru) izjavio je da su poslednje poruke iz Podgorice samo još jedan u nizu pritisaka na srpski narod u Crnoj Gori ali i Srbiju i Srbe širom sveta.
       Predsednik Odbora za dijasporu i Srbe u regionu Skupštine Srbije Miodrag Linta najoštrije je osudio „sramnu i nerazumnu izjavu predsednika Crne Gore Mila Đukanovića da Srpska pravoslavna crkva pokušava da čuva infrasturkturu velike Srbije“.
       Oglasila se i Đukanovićeva Demokratska partija socijalista koja je odbacila kao neutemeljen tvrdnje o ugroženosti Srba u Crnoj Gori.
       Kako su naveli, „izjave da je Crna Gora srpska država, odnosno da je oduvek imala srpski identitet, ukazuju da pojedini predstavnici srpskih vlasti, pa i SPC, polazeći od pogrešnih premisa, izvode pogrešne zaključke, pritom ne vodeći računa o potencijalnim posledicama takvog tumačenja istorije i međunarodnog prava“.
       Upozoravajući da poruke sa srpske strane vode vraćanju u nacionalističku euforiju devedesetih, DPS u saopštenju kaže da je današnja Crna Gora „međunarodno priznata građanska država koja svoje zakone donosi u skladu sa važećim međunarodnim standardima i u najboljem interesu svih svojih građana, smatrajući da je multikonfesionalnost jedna od najvećih vrijednosti našeg društva...
       DPS zato odbacuje tendenciozne, neutemeljene, provokativne izjave lidera srpskih partija i pojedinih svještenika u Crnoj Gori o ugroženosti srpskog naroda i SPC u našoj državi, na koje nasijedaju, ili ih svjesno ili nesvjesno podstiču i visoki državni i crkveni zvaničnici Srbije“, istaknuto je u saopštenju DPS-a.
       U polemiku se na kraju uključio i državni vrh Srbije. Predsednik Aleksandar Vučić je rekao da je dobio analizu predloženog akta i najavio obraćanje Venecijanskoj komisiji sa molbom da se da se taj akt ne usvoji, pošto nije dobar za srpski narod koji ima svoju crkvu u Crnoj Gori.
       „To nije nekakva mitropolija ili eparhija, već Srpska pravoslavna crkva u Crnoj Gori“, istakao je Vučić.
       Vučić je takođe izjavio da „kao predsednik države koji brine o položaju Srba i koji ne želi da kvarimo odnose sa Crnom Gorom, već da gradimo dobre odnose, imam molbu prema vlastima ili većini u Crnoj Gori da takav zahtev ne usvoje. To je moja molba, nada i želja, jer srpska crkva vekovima postoji na tom tlu i ona nije zaštita i utočište samo srpskom narodu, već i onima koji se osećaju Crnogorcima i pripadnicima drugih naroda ili nacionalnosti“.
       A ako Crna Gora odbije ovaj predlog, Vučić kaže da je to „njihovo pravo i mogućnost i to ćemo razumeti i umeti u skladu sa tim da se ponašamo“.
       Na poruku predsednika Srbije oglasila se Služba Vlade Crne Gore za odnose s javnošću koja se zahvalila na savetu i navela da Crna Gora „ne dopušta bilo kome da utiče na njene odluke, niti joj trebaju saveti šta da radi”.
       Ubrzo, ponovo se oglasio predsednik Aleksandar Vučić koji je, kako su preneli mediji, rekao da je iznenađen reakcijom Vlade Crne Gore, jer se „ni na koji način nije mešao u njihove unutrašnje stvari”:
       „Samo sam zamolio kao komšija i prijatelj da još jednom razmotre određene inicijative. Zamolio, jer su u pitanju interesi srpskog naroda i srpske crkve“, dodavši da je on „ćutao kada su crnogorski zvaničnici iznosili svoje mišljenje o kosovskom problemu” što je, kako je ocenio, stvar Srbije.
       Ministar spoljnih poslova Ivica Dačić ocenio je da Crna Gora „poslednjih godina, pokušava da na antisrpskim stavovima gradi taj neki navodni politički, državni, međunarodni, identitet“.
       On je ocenio da su crnogorski građani protiv zakona čijom bi primenom došlo do otimanja imovine SPC i, u svom stilu poručio:
       „Zar neko stvarno misli da će zauzeti Ostrog i oteti ga od Srpske pravoslavne crkve, od koga da ga otme, od koga da ga uzme. Svima savetujem da ne idu protiv svetinja, niko nije dobro prošao ko je išao protiv svetinja”.
      
       Venecijanska komisija (za sada) jedina nada
      
       Crnogorske vlasti su stavile do znanja da nemaju nameru da odustanu od aktuelnog predloga zakona o verskim zajednicama, uprkos velikom protivljenju SPC, srpske zajednice u Crnoj Gori kao i same Srbije.
       Sa druge – srpske strane – osim upozorenja i retorike nisu predočene nikakve mere. Cini se da jedine šanse za sprečavanje ovakvog predloga zakona ima Venecijanska komisija, kojoj će se Srbija obratiti.
       Međutim, imajući u vidu da je to savetodavno telo, efekti Venecijanske komisije su krajnje ograničeni, posebno pošto je jasno da aktuelna crnogorska država ovaj zakon vidi kao važan deo svog programa političke i nacionalne afirmacije crnogorskog identiteta.
       Sasvim je izvesno da je ključna prepreka ovome Srpska pravoslavna crkva u Crnoj Gori i da će upravo zbog toga ona biti glavna meta crnogorskih vlasti u narednom periodu.

Crnogorci pooštravaju i druge zakone:
Za nepoštovanje državnih simbola kazna do 20.000 evra
       Parlament Crne Gore nedavno je usvojio izmene i dopune Zakona o državnim simbolima i Danu državnosti kojim su predviđene oštre novčane kazne za nepoštovanje grba, zastave i himne Crne Gore.
       Ukoliko pravno lice upotrebi grb i zastavu u umetničkom stvaralaštvu, nastavnom i obrazovnom radu na način kojim se narušavaju javni moral, ugled i dostojanstvo Crne Gore, biće kažnjeno u visini od 1.000 do 20.000 evra.
       Takođe, ukoliko se u tekstu ili melodiji himne izvrši bilo kakva njena izmena ili se izvede na neprikladan način vređajući ugled i dostojanstvo Crne Gore, kazne su od 300 do 2.000 evra za fizička i od 300 do 6.000 za pravna lica.
       Zakonom je takođe uvedena i obaveza da se državna zastava Crne Gore stalno vijori na zgradama organa lokalnih samouprava i javnih ustanova čiji je osnivač država.






















































































          Redakcija Pretplata Marketing Tekstovi tekst Iz starih brojeva Mali oglasi

Designed by Ivan Markovic - XENOX