Kako se bliži dan proslave 200. godišnjice od rođenja velikog Njegoša tako se podiže tenzija oko uloge Srpske pravoslavne crkve u Crnoj Gori. Podele su vidljive i ogromne, manje među građanima veće među političarima.
       Ključno pitanje na koje je neobaveštenom teško da nađe suvisli odgovor jeste: ko je ko u Crnoj Gori; jesu li Crnogorci Srbi, ili su Srbi Crnogorci?
       Srpska pravoslavna crkva u Crnoj Gori očigledno nekom smeta: oni koji su se izjasnili da su Srbi u potpunosti podržavaju opstanak SPC, a Crnogorci, normalno, želeli bi svoju - Crnogorsku pravoslavnu crkvu.
       Srbi iz Crne Gore tvrde da to nije ideja koja je potekla iz Crne Gore, već se radi o ideji koja se gura iz Vatikana i to sa jednom jedinom željom da prostorom Crne Gore zagospodari papina ruka.
       Crnogorci ovu priču Srba u potpunosti negiraju, jer je kažu normalno da Crna Gora ima svoju Crnogorsku pravoslavnu Crkvu jer su i oni narod, a poznato je da su pravoslavne crkve - narodne.
       Ovih dana otvoreno je novo pitanje koje bi u velikoj meri moglo da razreši mnoge dileme kad je u pitanju uloga SPC u Crnoj Gori. Reč je o Mauzoleju na Lovćenu, radu poznatog vajara Ivana Meštrovića za koga Srbi iz Crne Gore tvrde da je oskrnavio i Lovćen i Njegoša, pri tom optužujući Tita i komunističku vlast da su po zadatku Vatikana srušili Njegoševu kapelu (kapelu kralja Aleksandra) na vrhu Lovćena kako bi ispunili želju pape i krenuli u razbijanje pravoslavlja u Crnoj Gori.
       Sadašnja vlast u Crnoj Gori tvrdi da je Skupština opštine Cetinje jednoglasno, 18. marta 1969. godine, donela neopozivu odluku o podizanju Mauzoleja umesto Kapele.
       Dan kasnije, 19. marta su na Cetinju, u znak podrške odluci Skupštine opštine Cetinje, organizovane demonstracije protiv Mitropolije Crnogorsko-primorske i tadašnjeg mitropolita Crnogorsko primorskog Danila Dajkovića.
       Mitropolija Crnogorsko-primorska je zatražila zaštitu od tadašnjeg Ustavnog suda Jugoslavije, koji se proglasio nenadležnim i ustupio predmet Ustavnom sudu Crne Gore.
       Ustavni sud Crne Gore je ocenio da su odluke Vlade NR CG i Skupštine opštine Cetinje bile zakonite i doneo je rešenje da se na drugom mestu očuva autentičnost Njegoševe kapele, izrazivši mišljenje da Njegoševa kapela nije hram već nadgrobni spomenik i spomenik kulture.
       Ova odluka Skupštine opštine Cetinje sprovedena je u delo. Niko se tako kao Mitropolit Danilo nije borio protiv rušenja kapele na Lovćenu i podizanja Meštrovićevog Mauzoleja, ali je sve ostalo uzalud.
       Čitava hajka i kampanja vođena je protiv mitropolita, kako od tadašnjih aktuelnih komunističkih vlasti u Crnoj Gori, tako i komunističke vrhuške u Beogradu, čak ga ni patrijarh German u njegovoj borbi nije podržao.
       Jednostavno, po starim komunističkim metodama, mitropolit Danilo je proglašen narodnim neprijateljom i čovek je ostao usamljen u svojoj borbi.
       Kroz sličan period kroz koji je prolazio mitropolit Danilo Dajković - a za, reklo bi se, isti problem - danas prolazi i sadašnji mitropolit Crnogorsko primorski Amfilohije Radović. Samo što ovog puta Amfilohije želi da se na Lovćen ponovo vrati Njegoševa kapela za koju sadašnja (demokratska) vlast u Crnoj Gori tvrdi da ona nije bila Njegoševa već kapela kralja Aleksandra.
       Interesantno je napomenuti koliko su identične uloge komunističke vlasti u Crnoj Gori 1969. godine i sadašnje demokratske vlasti u Crnoj Gori.
       I jedna i druga vlast su podržale i danas podržavaju izgradnju i opstanak Meštrovićevog Mauzoleja na vrhu Lovćena.
       Iako, ni tada a ni sad, ovaj mauzolej nije odražavao volju SPC i njenih vernika u Crnoj Gori.
       Nervozu kod građana sve više podižu polemike između nekih političkih prvaka iz vlasti u Crnoj Gori i mitropolita Crnogorsko primorskog Amfilohija Radovića, koji uporno i dosledno stoji na stanovištu da osim SPC-a u Crnoj Gori druge crkve nema.
       Sudski procesi, pokušaji oduzimanja crkvene imovine, zahtevi da se ruše crkve na Rumiji i na Svetom Stefanu, optužbe da su mitropolit crnogorsko-primorski i sveštenstvo „okupatori“ i uzurpatori, proterivanje sveštenika koji nemaju boravišnu dozvolu i ostali ataci na Pravoslavnu Crkvu u Crnoj Gori, deo su smišljenog plana progona Mitropolije Crnogorsko-primorske, tvrdi Mitropolit Amfilohije.
       Naravno, aktuelna crnogorska vlast u potpunosti negira navode mitropolita Amfilohija.
       Inače, svojevremeno, nije se rušenju kapele na Lovćenu protivio samo mitropolit Danilo Dajković: za širu javnost je ostalo potpuno nepoznato da je sudski spor sa državnim vlastima, pored Mitropolije crnogorsko - primorske, vodio i knjaz Mihailo kao legitimni potomak svetorodne loze Petrović - Njegoš. On je bio protiv rušenja kapele na Lovćenu.
       Država Crna Gora od javnosti i danas krije dokumenta o tom sporu koja se čuvaju u državnom arhivu Crne Gore kao tajna, iako nijednim postojećim zakonom ova dokumenta nisu proglašena državnom tajnom.
       U dokumentima se vidi da je mnogo toga oko Mauzoleja urađeno u dogovoru između Blaža Jovanovića, tada prvog čoveka Crne Gore i Ivana Meštrovića, koji, uzgred, nikada nije kročio na Lovćen!
       Srbi iz Crne Gore tvrde da su Njegoševu kapelu rušili po nalogu Tita da bi se sazidao mauzolej koji nije u vizantijskom stilu i time prekinuo kontinuitet srpstva.
       Prema ponašanju sadašnje vlasti u Crnoj Gori, reklo bi se da se crnogorske demokrate u potpunosti uklapaju u komunističke ideje nekadašnjeg rukovodstva Crne Gore.
       Izvesno je i to se više ne može sakriti: ceo postupak rušenja kapele i izgradnje mauzoleja na Lovćenu je bio obavijen velom tajne. Iz velikog broja dokumenata koji se čuvaju u mitropoliji crnogorsko primorskoj (njih oko 500) i u državnom arhivu Crne Gore jasno se vidi da postoje mnoge nelogičnosti i falsifikati.
       Činjenice govore da je u čitav postupak rušenja kapele na Lovćenu, pa makar ona i bila kapela kralja Aleksandra, a ne kapela Njegoša, u velikoj meri upleten i Vatikan.
       Reporter Svedoka je tokom posete Čikagu 2003. godine prvi put imao prilike da se upozna sa pismom koje je mitropolitu Danilu Dajkoviću te 1969. godine uputio tadašnji papa Pavle VI, povodom rušenja kapele na Lovćenu i izgradnje mauzoleja.
       Pismo je bilo u rukama jednog od rasčinjenih vladika SPC koji danas služi Grčkoj Crkvi u Ćikagu.
       To pismo poseduje Mitropolija Crnogorsko Primorska.
      
       Reč je o pismu koje je 28. decembra 1969. godine stiglo na cetinjsku poštu. Pismo je dva dana ranije, kao preporuku koja je nosila broj 22384, Mitropolitu crnogorsko-primorskom Danilu Dajkoviću uputio iz sarajevske pošte specijalni izaslanik rimskog pape, monsinjor Francisko Palovineti :
      
       „Vaše Preosveštenstvo,
       Molim da mi oprostite na greškama, ali trudiću se da ih bude što manje, jer sam po prvi put u povjerljivoj misiji ovdje. Molim da razumijete moje napore koje činim sam uz pripomoć veoma odanih i povjerljivih saučesnika, ali sve to da što bolje i savjesnije, da najbolje namjere Svete Stolice izvršim što razboritije uz veliku obazrivost, na što sam naročito upozoren.
       Nosim Vam specijalnu poruku Svetog Oca Pape i Njegovu poruku trebam lično da uručim, pa sam rado prihvatio ovaj naporni put da se uz njegov blagoslov ovjekoveči trud i obezbijedi Vaša saglasnost i saučešće što je izričita želja Sv. Oca Pape, pa sam pošao na ovaj istorijski put koji treba da ovjekoveči Vas.
       No, evo u Sarajevu sam pozvan u Nadbiskupiju i zadržan, hitno obaviješten sa napomenom da momentalno nije pogodan momenat - naime pala bi u oči moja prisutnost na Cetinju, pa bi mogle nastupiti nemile posljedice i mnoge neprijatnosti od nenamjernih zlih ljudi Vaše sredine, što bi omelo i mnogo naškodilo postignutim uspjesima u odvajanju Vaše Svete crkve od naturene separatističke jeresi.
       Mnogo se postiglo i Sv. Otac Papa je veoma zadovoljan i predložio je da bi bilo najbolje da se skine ona mala kapela i smjesti u muzej ili u Njeguše gdje bi odgovarala namjeni, gdje istorija toga vremena izumrlog starog naroda još jedino ne može da vidi.
       Svima je jasno da sadašnji narod nema više ništa zajedničko sa nekadašnjim narodom orijentisanim velikosrpskom ideologijom koja je zloupotrijebila ovaj narod, koji eto može se reći potpuno izumire. Novi narod sa novim navikama i novim životom jeste narod budućnosti i novih pregnuća, pa je voljan Sv. Otac Papa da ovaj narod svesrdno pomogne i da ga povrati u pravu Hristovu vjeru zašto je voljan i da uloži velika sredstva.
       Sv. Otac Papa je voljan da dade 500 miliona lira kao pomoć za izradu mauzoleja koji ti hrabri ljudi tako uporno traže i žele, pa će i Papina pomoć mnogo doprinijeti, pa će samo tražiti da u mauzolej budu smještene kosti Lucije - Crnogorke (Ozane Kotorske), koja je još ranije prešla u pravu Hristovu vjeru i do smrti bila izložena svim proganjanjima, ali nikad nije htjela da tu vjeru osramoti i ostavi. Zato će ona biti oglašena sveticom i želja bi bila da se njeni ostaci pohrane u mauzolej zašto će biti izgrađen veliki i divan sarkofag koji će krasiti unutrašnjost mauzoleja. Sv. Otac Papa cijeniće veoma Vaše napore i veliku duševnu i prosvjetnu vrijednost, cijeneći Vašu odanost Svetoj crkvi, a vjerujući da će u Vama naići na saradnika u borbi da se uspostavi u Crnoj Gori prava Hristova vjera i osamostali kao novorođenče Sv. Oca Pape, on je voljan da sve žrtve podnese i sva sredstva za to uloži, pa jedva čeka da se osveti Divni Hram u Titogradu i uspostavi biblioteka, dovedu misionari i otpočne pomaganje tog dobrog naroda u prevođenju pravoj Hristovoj vjeri.
       U tome Sv. Otac Papa računa na Vašu saradnju i voljan je da Vam ponudi položaj među svojim najbližim saradnicima, a da Vi rukovodite svim tim poslovima uz zagarantovanu diskreciju. To je bila moja misija i to bi bila poruka koju sam imao da uručim sa još mnogim drugim, pa kako sam spriječen i kako su sada zaoštrene mnoge nesigurnosti od pakosti ljudi, to sam obaviješten da prilikom posjete Predsjednika od strane Pačinelija i dodira istog sa izvjesnim hrabrim ljudima Titograda, da se ovo sada izbjegne i zatraži dodir ili sastanak u Zagrebu ili đakovu, kako bi se izbjeglo da se predaju novčana sredstva i nagrade hrabrim ljudima na mjestima koja bi bila podloga neprijatnosti kako tih hrabrih ljudi, tako i sveg dosadašnjeg uspjeha i rada.
       Iznoseći Vam ovo, molim Vas da razumijete veliko interesovanje Sv. Oca Pape za Vaša velika djela i ljubav prema svojoj pastvi koja treba da se prevede pravoj Hristovoj vjeri za što bi Vi bili najpogodnija ličnost.
       Vjerujem da Vam je poznat udio Sv. Oca Pape kod odvajanja makedonske crkve, no iz specijalnih razloga u današnjoj vjeri, što je bilo uslovljeno od tih hrabrih ljudi u Skoplju, koji su voljni da se u dogledno vrijeme i taj narod prevede u pravu Hristovu vjeru.
       Iz želje da se sve to najljepše sredi, molim da donesete Vašu odluku gdje bi željeli da se lično sastanemo i primite sve što Vam donosim, a Vi mi dadete Vašu saglasnost ili mogućnost, dostavite Nadbiskupiji Zagreb.
       Metkovići, 28. decembar 1969
       S osobitim poštovanjem, odani, pokorni Vam Palovineti
       * * * * * * * * *
       Iz pisma se jasno vide namere Vatikana koji se vekovima unazad trudi da proširi svoj uticaj na prostoru gde žive Srbi.
       Uz to, mnogi politikolozi i istoričari u Srbiji smatraju da je i podrška razbijanju SFRJ krenula iz Vatikana, te da je oko priznavanja Hrvatske i podrške Hrvatima sve vreme postojao dogovor Pape Jovana Pavla Drugog i nemačkog ministra spoljnih poslova, Ditriha Genšera.
       Slučajno ili ne, čitav posao završen je pre katoličkog Božića 23. decembra 1991. Iz tih razloga je 26. novembra 1991. godine državni sekretar Vatikana uputio memorandum članicama Konferencije o Evropskoj bezbednosti (KEBS-a) sa zahtevom za priznanje Slovenije i Hrvatske kao nezavisnih država. Nešto kasnije ovaj posao Vatikana je završen.
       Uloga Vatikana bila je veoma primetna i u narednim godinama raspada Jugoslavije. Srbi su za neposlušnost proterani iz Hrvatske, a nešto kasnije u BiH i bombardovani: u jesen 1995. godine kad je NATO doneo odluku da se bombarduju Srbi u BiH i sveti otac je tada podržao Klintonovu politiku i tražio da se objavi „rat ratu“.
       Razbijanje SPC u Crnoj Gori očito ide na ruku Vatikana, a otvorenije se krenulo upravo preko rušenja Njegoševe kapele na Lovćenu, čije su rušenje u potpunosti podržali Titovi komunisti ne razmišljajući šta će se u budućnosti dogoditi. Tada je dakle krenulo i rasrbljivanje Crnogoraca.
       Iz tih razloga i ne čudi što su se pojedini demokratski politički prvaci iz Crne Gore pridružili komunističkoj ideji, razbijanja srpstva u Crnoj Gori.
       Na kraju ne treba nikoga iz Crne Gore optuživati za bilo šta kad je u pitanju njena novostečena državnost. Setimo se da je i 12 jula 1941. godine crnogorski Sabor koji se sastao na Cetinju izdao Deklaraciju u kojoj se kaže da je Srbija okupirala Crnu Goru, te da se stavljaju van snage sve odluke vlasti koju je projektovala Jugoslovenska kraljevska vlada u Beogradu…